The Guardian, 6 Feb. 2020

Luke Harding

Turkish Cypriot leader warns Cyprus is facing permanent partition

The president of Turkish-occupied northern Cyprus has warned the Mediterranean island faces permanent partition of its Greek and Turkish communities unless an agreement is swiftly reached involving an “equitable” federal solution.

In an interview with the Guardian, Mustafa Ακιντζί said the differences between the two sides were growing more entrenched every year, diminishing the prospect of reunification. “We need to hurry up. After all these years we have come to a crossroads, a decisive moment,” he said.

Ακιντζί – who on Wednesday evening launched his re-election campaign – said the only viable solution to Cyprus’s nearly half century of division was reunification under a federal “roof”. If this failed to happen, he said the north would grow increasingly dependent on Ankara and could end up being swallowed up, as a de facto Turkish province.

Ακιντζί met his Greek Cypriot counterpart, Nicos Anastasiades, on Monday in the UN-controlled buffer zone that straddles the divided Cypriot capital, Nicosia. The two leaders attended an exhibition of art that had been stored in a basement following Turkey’s 1974 invasion of the north of the island. “Art serves as a unifying force,” Ακιντζί said.

On-off negotiations over a solution to the Cyprus problem have taken place without an agreement. Since winning office in 2015, Ακιντζί has tried to push the process forward. He led UN-mediated talks with Anastasiades in Crans-Montana, Switzerland, which collapsed in 2017. The process is currently in limbo.

Speaking from his presidential office in Nicosia, a short walk from the pedestrian crossing point connecting the Turkish- and Greek-controlled zones, Ακιντζί said he was cautiously optimistic a dialogue would resume: “The train was derailed in Crans-Montana. I think we have relaunched it again on a realistic and mutually acceptable path.”

Both sides agree in principle on Cyprus’s future: as a bi-communal, bi-zonal island with political equality and a single “personality”. But the issues that have bedevilled reunification remain. Turkish Cypriots want substantial devolution and the right for some of the 35,000 Turkish troops garrisoned in the north to remain. Greek Cypriots want them to leave.

Ακιντζί said conditions were being created for lasting division. “It’s becoming more consolidated each year, physically, demographically, economically. It consolidates in the mind of youngsters.” The president said he and his wife – both born in the south – had a closer, more emotional relationship with Greek Cyprus than a newer generation including their own children.

Meanwhile, Ακιντζί’s future as Turkish Cypriot leader is uncertain ahead of elections in April. Only Turkey recognises the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) as a sovereign state.

Ακιντζί’s likely election rival is Ersin Tatar, an outspoken pro-Ankara populist who opposes reconciliation with the south. Tatar, the current prime minister, favours a two-state solution. He enjoys strong support from Turkey’s president, Recep Tayyip Erdoğan, and from settlers who have arrived from the mainland, changing the island’s religious and cultural makeup.

Tensions between Ακιντζί and Erdoğan have recently grown. In November, Ακιντζί criticised Turkey’s military incursion into northern Syria, to which Erdoğan responded by saying the Turkish Cypriot leader should “know his limits”, adding that the electorate would soon teach him a “lesson”. Turkish nationalists have bombarded Ακιντζί with abuse and threats.

Ακιντζί said he disagreed with Erdoğan’s vision of the relationship between Ankara and Nicosia as one of “mother and baby”. “I want independent, brotherly relations,” he explained. He acknowledged the TRNC had to do more to make its economy less reliant on Turkey, which pays the government’s bills. To do this he needed support from the south, he said.

The president said Turkish Cypriots had their own distinct identity. This was secular, democratic, and plural. “We want to keep this,” he said. Civil society activists complain that Ankara has embarked on a campaign of creeping Islamic influence, characterised by mosque building, the establishment of Koranic schools and the removal of evolution from the curriculum. A full-blown Turkish military takeover of the north is unlikely but not impossible, they add. Ακιντζί said the prospect of Crimea-style annexation was “horrible” and against Turkey’s own interests. His vision was of a unified Cyprus within the EU. “I’m not going to be a second Tayfur Sökmen,” Ακιντζί added, referring to the president of Hatay, who in the 1930s merged his republic – formerly part of French-mandated Syria – with Turkey after a referendum.

A peace deal might smooth rising regional tensions in the eastern Mediterranean, the president suggested. Last summer Ακιντζί proposed that Greek and Turkish Cypriots should cooperate over oil drilling activities, sharing revenue from hydrocarbon discoveries. But the Greek Cypriot government has rejected a proposal from Ankara for all sides to cease exploration until a settlement is reached.

Ακιντζί said he hoped Boris Johnson – who has a Turkish great-grandfather – could use his good standing with Ankara to reboot stalled Cyprus negotiations. Of Brexit, the president said: “I didn’t applaud it but we have to respect it.” He added: “I don’t know if you will be able to keep your country as one, after this. That might be very difficult.”





Guardian, 6 Φεβ. 2020

Luke Harding

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης προειδοποιεί ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει μόνιμη διχοτόμηση

Ο πρόεδρος της κατεχόμενης από την Τουρκία βόρειας Κύπρου προειδοποίησε ότι το Μεσογειακό νησί αντιμετωπίζει μόνιμη διχοτόμηση των κοινοτήτων της, Ελληνικής και Τουρκικής, εκτός και αν επιτευχθεί γρήγορα μια συμφωνία η οποία θα περιλαμβάνει μια “δίκαιη” ομοσπονδιακή λύση.

Σε συνέντευξη στην Guardian, ο Μουσταφά Ακιντζί είπε ότι οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών βαθαίνουν όλο και περισσότερο κάθε χρόνο, μειώνοντας την προοπτική επανένωσης. “Πρέπει να βιαστούμε. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια έχουμε φτάσει σε ένα σταυροδρόμι, μια αποφασιστική στιγμή”, είπε.

Ο Ακιντζί – ο οποίος το απόγευμα της Τετάρτης ξεκίνησε την (επαν)εκλογική του εκστρατεία – είπε ότι η μόνη βιώσιμη λύση στο πρόβλημα της επί μισό αιώνα διχοτόμησης της Κύπρου είναι η επανένωση κάτω από μια ομοσπονδιακή “στέγη”. Σε περίπτωση αποτυχίας ανέφερε ότι ο βορράς θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από την Άγκυρα που ενδέχεται να καταλήξει να τον απορροφήσει, ως μια de facto τουρκική επαρχία.

Ο Ακιντζί συναντήθηκε με τον Ελληνοκύπριο πρόεδρο, Νίκο Αναστασιάδη, τη Δευτέρα στην ουδέτερη ζώνη που ελέγχεται από τον ΟΗΕ, η οποία εκτείνεται στη διαιρεμένη Κυπριακή πρωτεύουσα, Λευκωσία. Οι δυο ηγέτες παρευρέθηκαν σε έκθεση τέχνης η οποία είχε αποθηκευτεί σε υπόγειο μετά την εισβολή της Τουρκίας το 1974 στο βόρειο τμήμα του νησιού. “Η τέχνη αποτελεί ενωτική δύναμη”, ανέφερε ο Ακιντζί.

Οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού πραγματοποιήθηκαν χωρίς καμία συμφωνία. Από τότε που κατέκτησε το αξίωμα το 2015, ο Ακιντζί προσπάθησε να προωθήσει τη διαδικασία. Μετείχε στις, υπό την μεσολάβηση του ΟΗΕ,  συνομιλίες με τον Αναστασιάδη, στην Κρανς-Μοντάνα της Ελβετίας, οι οποίες κατέρρευσαν το 2017. Η διαδικασία βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εκκρεμότητα.

Μιλώντας από το προεδρικό γραφείο του στη Λευκωσία, σε μικρή απόσταση από το σημείο διέλευσης πεζών που συνδέει τις ελεγχόμενες από την Τουρκία και την Ελλάδα ζώνες, ο Ακιντζί είπε ότι είναι επιφυλακτικά αισιόδοξος ότι ο διάλογος θα επαναληφθεί: “Το τρένο εκτροχιάστηκε στην Κρανς-Μοντάνα. Νομίζω ότι το έχουμε ξαναβάλει σε ένα ρεαλιστικό και αμοιβαία αποδεκτό δρόμο”.

Και οι δύο πλευρές συμφωνούν καταρχήν για το μέλλον της Κύπρου: ως δικοινοτικό, διζωνικό νησί με πολιτική ισότητα και ενιαία “προσωπικότητα”. Ωστόσο, τα ζητήματα που απομάκρυναν την επανένωση παραμένουν. Οι Τουρκοκύπριοι επιθυμούν σημαντικές αποκεντρωτικές εξουσίες και το δικαίωμα παραμονής κάποιων εκ των 35.000 Τουρκικών στρατευμάτων στρατοπεδευμένων στον βορρά. Οι Ελληνοκύπριοι ζητούν αυτά να αποχωρήσουν.

Ο Ακιντζί ανέφερε ότι δημιουργήθηκαν συνθήκες για μόνιμη διχοτόμηση. ” Εδραιώνεται κάθε χρόνο, φυσικά, δημογραφικά, οικονομικά. Εδραιώνεται στο μυαλό των νέων”. Ο πρόεδρος ανέφερε ότι μαζί με την σύζυγό του – και οι δυο γεννημένοι στο νότο – είχαν στενότερη, πιο συναισθηματική σχέση με την Ελληνική Κύπρο, σε σχέση με μια νεότερη γενιά, συμπεριλαμβανομένων και των δικών τους παιδιών.

Εν τω μεταξύ, το μέλλον του Ακιντζί ως Τουρκοκύπριου ηγέτη είναι αβέβαιο εν όψει των εκλογών του Απριλίου. Μόνο η Τουρκία αναγνωρίζει την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου ως κυρίαρχο κράτος.

Ο πιθανός αντίπαλος του Ακιντζί στις εκλογές είναι ο Ερσίν Τατάρ, ανοιχτά υπέρ της Άγκυρας λαϊκιστής, ο οποίος αντιτίθεται στη συμφιλίωση με το νότο. Ο Τατάρ, νυν πρωθυπουργός, τάσσεται υπέρ μιας λύσης δύο κρατών. Χαίρει ισχυρής στήριξης από τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και από τους εποίκους που έχουν φτάσει από την ηπειρωτική χώρα, αλλάζοντας τη θρησκευτική και πολιτιστική σύνθεση του νησιού.

Οι εντάσεις μεταξύ Ακιντζί και Ερντογάν έχουν πρόσφατα αυξηθεί. Το Νοέμβριο, ο Ακιντζί επέκρινε την στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην βόρεια Συρία, για να απαντήσει ο Ερντογάν ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης πρέπει να “γνωρίζει τα όριά του”, προσθέτοντας ότι το εκλογικό σώμα θα του δώσει σύντομα ένα “μάθημα”. Τούρκοι εθνικιστές βομβάρδισαν τον Ακιντζί με κακή συμπεριφορά και απειλές.

Ο Ακιντζί είπε ότι διαφώνησε με το όραμα του Ερντογάν για τη σχέση μεταξύ Άγκυρας και Λευκωσίας ως “μητέρας και μωρού”. “Θέλω ανεξάρτητες, αδελφικές σχέσεις”, εξήγησε. Παραδέχθηκε ότι η βόρεια Κύπρος έπρεπε να κάνει περισσότερα για να καταστήσει την οικονομία της λιγότερο εξαρτημένη από την Τουρκία, η οποία πληρώνει τους κυβερνητικούς λογαριασμούς. Για να το κάνει αυτό χρειαζόταν υποστήριξη από το νότο, είπε.

Ο πρόεδρος ανέφερε ότι οι Τουρκοκύπριοι έχουν τη δική τους ξεχωριστή ταυτότητα, κοσμική, δημοκρατική και πλουραλιστική. “Θέλουμε να την διατηρήσουμε”, είπε. Ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών διαμαρτύρονται ότι η Άγκυρα έχει ξεκινήσει μια εκστρατεία σταδιακά εντεινόμενης ισλαμικής επιρροής, η οποία χαρακτηρίζεται από την κατασκευή τζαμιών, την δημιουργία κορανικών σχολείων και την κατάργηση της θεωρίας της εξέλιξης στο πρόγραμμα σπουδών. Η πλήρης τουρκική στρατιωτική κατάληψη στο βορρά είναι απίθανη αλλά όχι αδύνατη, προσθέτουν. Ο Ακιντζί είπε ότι η προοπτική προσάρτησης κατά το  Κριμαϊκό πρότυπο θα ήταν “φρικτή” και ενάντια στα ίδια τα συμφέροντα της Τουρκίας. Το όραμά του είναι αυτό μιας ενωμένης Κύπρου εντός της ΕΕ. “Δεν πρόκειται να γίνω ο δεύτερος Ταϊφούρ Σοκμέν”, πρόσθεσε ο Ακιντζί, αναφερόμενος στον πρόεδρο του κράτους του Χατάυ, που τη δεκαετία του 1930 συγχώνευσε τη δημοκρατία του – πρώην μέρος της υπό Γαλλική εντολή Συρίας – με την Τουρκία μετά από δημοψήφισμα.

Μια ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να εξομαλύνει τις αυξανόμενες περιφερειακές εντάσεις στην ανατολική Μεσόγειο, ανέφερε ο πρόεδρος. Το προηγούμενο καλοκαίρι, ο Ακιντζί πρότεινε Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι να συνεργαστούν στην εξόρυξη πετρελαίου, μοιράζοντας τα έσοδα από ανακαλύψεις υδρογονανθράκων. Ωστόσο, η Ελληνοκυπριακή κυβέρνηση απέρριψε μια πρόταση της Άγκυρας για διακοπή των ερευνών από όλες τις πλευρές μέχρι να επιτευχθεί διευθέτηση.

Ο Ακιντζί ανέφερε ότι ελπίζει πως ο Μπόρις Τζόνσον – ο οποίος έχει Τούρκο προπάππου – θα χρησιμοποιήσει την καλή σχέση του με την Άγκυρα για να επανεκκινήσει τις βαλτωμένες Κυπριακές διαπραγματεύσεις. Για το Brexit, ο πρόεδρος είπε: “Δεν το επικροτώ, αλλά πρέπει να το σεβαστούμε”. “Δεν ξέρω εάν θα μπορείτε να κρατήσετε τη χώρα σας ενιαία, μετά από αυτό. Αυτό μπορεί να είναι πολύ δύσκολο”.

(ΣΤΜ: Ένα μέρος της βορειοδυτικής συριακής επαρχίας της Αλεξανδρέττας, γνωστό ως «κράτος του Χατάυ» (των Χετταίων!), μετά από συστηματική πληθυσμιακή αλλοίωση και σχετικό δημοψήφισμα, προσαρτήθηκε στην  Τουρκία το 1939.)