The Independent, 8 Ιαν. 2020

Ο ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ Ο QASSEM SOLEIMANI ΒΡΙΣΚΟΤΑΝ ΣΤΗ ΒΑΓΔΑΤΗ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΣΟ ΠΕΡΙΠΛΟΚΗ ΕΙΝΑΙ Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΟ ΙΡΑΝ

Kim Sengupta

 (μετάφραση: Κ. Βέργος)

Ως μέρος της εμπρηστικής και κλιμακούμενης κρίσης, που περιβάλλει τη δολοφονία του Qassem Soleimani, έχει προκύψει μια εξήγηση για τον λόγο για τον οποίο ο Ιρανός διοικητής βρισκόταν στη Βαγδάτη όταν στοχοποιήθηκε από μια Αμερικανική πυραυλική επίθεση.

Ο πρωθυπουργός του Ιράκ αποκάλυψε ότι επρόκειτο να συναντηθεί με τον Ιρανό διοικητή για να συζητήσει τις κινήσεις που γίνονται για την άμβλυνση της αντιπαράθεσης μεταξύ Σιιτικού Ιράν και Σουνιτικής Σαουδικής Αραβίας – την ουσία της τόσο μεγάλης διαμάχης στη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν.

Ο Adil Abdul-Mahdi ήταν εντελώς σαφής: “Υποτίθεται ότι θα τον συναντούσα το πρωί την ημέρα που σκοτώθηκε. Ήρθε να μεταφέρει ένα μήνυμα από το Ιράν ως απάντηση στο μήνυμα που είχαμε στείλει από τους Σαουδάραβες στο Ιράν.”

Ο πρωθυπουργός αποκάλυψε επίσης ότι ο Ντόναλντ Τραμπ τον είχε καλέσει να του ζητήσει να μεσολαβήσει μετά την επίθεση στην πρεσβεία των ΗΠΑ στη Βαγδάτη. Σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους, πραγματοποιήθηκαν επαφές με αρκετές παραστρατιωτικές οργανώσεις καθώς και με προσωπικότητες στην Τεχεράνη. Η πολιορκία της πρεσβείας ήρθη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ ευχαρίστησε προσωπικά τον Αμπντούλ-Μαχντί για τη βοήθειά του.

Δεν υπήρχε τίποτα που να υποδηλώνει στους Ιρακινούς ότι δεν ήταν ασφαλές για τον Soleimani να ταξιδέψει στη Βαγδάτη – το αντίθετο μάλιστα. Αυτό υποδηλώνει ότι ο Τραμπ βοήθησε στο να δελεαστεί ο Ιρανός διοικητής προς ένα τόπο όπου θα μπορούσε να φονευθεί. Είναι πιθανό ο πρόεδρος να μην γνώριζε τον κρίσιμο ρόλο που έπαιζε ο Soleimani στην προσπάθεια προσέγγισης με τους Σαουδάραβες. Ή ότι ήξερε αλλά δεν τον ένοιαζε.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι δεν είναι προς το συμφέρον ενός προέδρου, που δίνει τόση έμφαση στις αμερικανικές εξαγωγές όπλων, και του οποίου το πρώτο επίσημο ταξίδι μετά την ανάληψη της εξουσίας ήταν ένα ταξίδι πώλησης όπλων στη Σαουδική Αραβία – κατά τη διάρκεια του οποίου είχε απευθύνει κατηγορίες κατά του Ιράν – η επίτευξη ειρήνης μεταξύ Ιράν και βασιλείου. Αλλά αυτό θα ήταν υπερβολικά κυνική σκέψη.

Ο Abdul-Mahdi μίλησε για την απογοήτευσή του για το ότι, ενώ ο Τραμπ εξέφραζε την ευγνωμοσύνη του για τη διαμεσολάβηση, σχεδίαζε ταυτόχρονα και μια επίθεση κατά του Soleimani. Η επίθεση αυτή έλαβε χώρα λίγο μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο.

Υπάρχει επίσης η πιθανότητα οι Αμερικανοί στρατιωτικοί σχεδιαστές να μην γνώριζαν τίποτα για τις συζητήσεις μεταξύ Τραμπ και Αμπντούλ-Μαχντί, και να έβγαλαν εκτός τον Soleimani όταν παρουσιάστηκε η ευκαιρία.

Μπορεί να είναι αξιόπιστο αυτό (το σενάριο), αν κάποιος ακολουθήσει το αφήγημα που αναδεικνύεται από αξιωματούχους άμυνας και πληροφοριών στην Ουάσιγκτον: ότι η επιλογή της δολοφονίας που παρουσιάστηκε στον Τραμπ θεωρείτο ότι θα απορριφθεί, όπως είχε γίνει και με τους προκατόχους του στον Λευκό Οίκο. Και ότι υπήρχε μια απέλπιδα προσπάθεια να εντοπισθεί ο Soleimani, όταν, προς έκπληξή τους, ο Τραμπ διέταξε το χτύπημα.

Ο πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, που δεν είναι ξένος προς τις απειλές πολέμου, έστειλε τον μικρότερο αδερφό του, τον υφυπουργό Αμύνης Καλίντ μπιν Σαλμάν, στην Ουάσιγκτον για να ζητήσει συγκράτηση.

Ο πολύ πραγματικός κίνδυνος να γίνει η περιοχή πεδίο σύγκρουσης έχει οδηγήσει στον Κόλπο στην σπάνια συνεργασία στην ευρισκόμενη σε αδιέξοδο σχέση μεταξύ του μπλοκ της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ, ο υπουργός Εξωτερικών του οποίου εστάλη στην Τεχεράνη με παρόμοια έκκληση για ηρεμία.

Στην Τεχεράνη, ο Mohammed bin Abdulrahman Al Thani συναντήθηκε με τον Ιρανό πρόεδρο Hassan Rouhani για να συζητήσουν “μέτρα για τη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή”, ανέφερε το κρατικό Πρακτορείο Ειδήσεων Κατάρ.

Εκτός του ότι κινδυνεύουν να βρεθούν στο σταυροδρόμι ενός πολέμου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, τα Αραβικά κράτη της περιοχής είναι ευάλωτα στις συμμαχικές προς την Τεχεράνη παραστρατιωτικές ομάδες – στον Λίβανο, την Υεμένη, το Ιράκ και τη Συρία.

Οι Σαουδάραβες έμαθαν ξεκάθαρα το περασμένο καλοκαίρι ότι δεν μπορεί κανείς να εξαρτάται πάντα από την αμερικανική δέσμευση, όταν οι επιθέσεις με drones και βλήματα σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου στο βασίλειο μείωσαν κατά το ήμισυ την παραγωγή πετρελαίου. Ο Τραμπ κατηγόρησε άμεσα το Ιράν για τις επιθέσεις, αλλά δεν υπήρξε Αμερικανική στρατιωτική απάντηση, όπως δεν υπήρξε απάντηση και στη πληθώρα επιθέσεων στο βασίλειο από τους Χούτι της Υεμένης.

Υπό το πρίσμα όλων αυτών ο Khalid al-Dakhil, ένας Σαουδάραβας πολιτικός κοινωνιολόγος, επεσήμανε: “Η Σαουδική Αραβία και όλες οι χώρες του Κόλπου είναι απλά ήρεμες. Δεν θέλουν να ανταγωνισθούν τους Ιρανούς, επειδή η κατάσταση στην περιοχή είναι τόσο λεπτή, τόσο διαιρεμένη, τόσο ευαίσθητη, που δεν θέλεις να την αναζωπυρώσεις περισσότερο.”

Ο Robert Emerson, Βρετανός αναλυτής ασφάλειας, είπε ότι είναι κατανοητός ο σκεπτικισμός. “Δεν ξέρεις αν ο Τραμπ θα ανάψει απλά το πράσινο φως και μετά απλά θα εξαφανιστεί. Τα Αραβικά κράτη έχουν δίκιο να είναι επιφυλακτικά. Οι συζητήσεις για τις Ιρανο-Σαουδαραβικές διαπραγματεύσεις είναι ενδιαφέρουσες.”

Η κυβέρνηση Τραμπ εξακολουθεί να επιμένει ότι ο Soleimani σκοτώθηκε επειδή επρόκειτο να ξεκινήσει τρομοκρατική εκστρατεία, χωρίς να παρέχει στοιχεία για τον ισχυρισμό. Υπάρχει αυξανόμενος σκεπτικισμός σχετικά με τον ισχυρισμό και τα ερωτήματα δεν πρόκειται να εξαφανιστούν. Υπάρχουν πάρα πολλές μνήμες από τον Σαντάμ Χουσεΐν και το ανύπαρκτο οπλοστάσιό του. Οι επιπτώσεις της δολοφονίας στη Βαγδάτη θα συνεχιστούν για πάρα πολύ καιρό.