The Telegraph, 10 July 2020

James Rothwell

Turkey announces that Hagia Sophia can be turned back into mosque

Recep Tayyip Erdogan, the Turkish president, has signed a decree that will convert the 6th century Hagia Sophia into a mosque after the country’s highest court repealed the domed structure’s status as a secular museum.

First constructed as a Greek Orthodox Cathedral in 537 AD, the Hagia Sophia was turned into a mosque by the Ottoman Empire at the height of its power and then became a museum in 1934 on the orders of Mustafa Kemal Ataturk, Turkey’s founding father.

However, Turkish judges ruled on Friday afternoon that Ataturk’s cabinet decision to secularise the mosque and open its doors as a museum was illegal.

Shortly after the ruling, Erdogan signed a decree which announced that the Hagia Sophia would reopen as a mosque, in defiance of pleas from Christian leaders and Unesco, which declared the structure a world heritage site in 1985.

Greece condemned the decision as “an open provocation to the civilised world,” while Russia’s Orthodox Church said it was bitterly disappointed and that “millions of Christians” had been ignored by Turkey.

The restoration of the building to its Ottoman-era status is a major political coup by Turkey’s pugnacious leader, who has repeatedly vowed to turn the Hagia Sophia back into a mosque but faced intense pressure from the United States and other Western allies to abandon the plan.

“It was concluded that the settlement deed allocated it as a mosque and its use outside this character is not possible legally,” the Council of State, Turkey’s highest administrative court, said in its ruling.

“The cabinet decision in 1934 that ended its use as a mosque and defined it as a museum did not comply with laws,” it added.

Orthodox Christian leaders spoke of their deep regret on Friday about the decision. A spokesman for the Russian Orthodox Church said the ruling made clear that “calls for caution have not been heard.”

Leonid Slutsky, chairman of the foreign affairs committee in Russian parliament, told the Novosti news agency that he was “sorry that the Turkish court cancelled Kemal Ataturk’s wise decision.”

“In the eyes of the whole world Ankara is going to look like someone who has upset the inter-faith balance and is losing its authority as an important regional player,” Konstantin Kosachyov, the influential chairman of the foreign affairs committee in the upper house of Russian parliament, said in his blog on Friday.

Russia, which has developed increasingly close ties to Turkey in recent years, kept silent on the plans to turn Hagia Sophia into a mosque until earlier this week when Patriarch Kirill, head of the Russian Orthodox Church, said he was “deeply concerned” by the move.

Lina Mendoni, the Greek culture minister, said in a statement that “the nationalism displayed by Erdogan… takes his country back six centuries.”

The Hagia Sophia is considered one of the crowning achievements of the Byzantine era, but through Turkey’s turbulent history its ownership has shifted between Christianity and Islam.

The cathedral briefly became a Crusader church following its construction by Orthodox Christians but in 1453 was converted by the Ottoman Empire into a mosque.

The Ottomans added minarets alongside the domed structure, while inside they added calligraphic panels bearing the Arabic names of the early Muslim caliphs alongside the monument’s ancient Christian iconography

Five hundred years later, Ataturk made the highly symbolic gesture of secularising a building claimed by both Christianity and Islam, as the country sought to recast itself as a pro-Western, secular power.



The Telegraph, 10 July 2020

James Rothwell (Μετάφραση: Κ. Βέργος)

Η Τουρκία ανακοινώνει ότι η Αγία Σοφία μπορεί να ξαναγίνει τζαμί

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Τούρκος πρόεδρος, υπέγραψε ένα διάταγμα που θα μετατρέψει την Αγία Σοφία του 6ου αιώνα σε τζαμί αφού το ανώτατο δικαστήριο της χώρας κατήργησε το καθεστώς του θολωτού οικοδομήματος ως ενός κοσμικού μουσείου.

Πρώτα κατασκευασμένη ως ένας Ελληνορθόδοξος Καθεδρικός Ναός το 537 μ.Χ., η Αγία Σοφία μετατράπηκε σε τζαμί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά το απόγειό της ισχύος της και ακολούθως έγινε ένα μουσείο το 1934 κατά τις εντολές του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτή-πατέρα της Τουρκίας.

Ωστόσο, Τούρκοι δικαστές αποφάσισαν την Παρασκευή το απόγευμα ότι η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου του Ατατούρκ να εκκοσμικεύσει το τζαμί και να ανοίξει τις πόρτες του ως μουσείο ήταν παράνομη.

Λίγο μετά την απόφαση, ο Ερντογάν υπέγραψε ένα διάταγμα το οποίο ανήγγελλε ότι η Αγία Σοφία θα  ξανα-άνοιγε ως τζαμί, σε παράκαμψη των εκκλήσεων των Χριστιανών ηγετών και της ΟΥΝΕΣΚΟ, που έχει κηρύξει το οικοδόμημα ένα τόπο παγκόσμιας κληρονομιάς το 1985.

Η Ελλάδα καταδίκασε την απόφαση ως «μια ανοιχτή πρόκληση προς τον πολιτισμένο κόσμο», ενώ η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας δήλωσε ότι πικρά απογοητεύθηκε και ότι «εκατομμύρια Χριστιανοί» αγνοήθηκαν από την Τουρκία.

Η επαναφορά του κτηρίου στο καθεστώς της Οθωμανικής εποχής είναι ένα μεγάλο πολιτικό πραξικόπημα από τον πολεμικό ηγέτη της Τουρκίας, που οποίος επανειλημμένα έταξε να ξανακάνει την Αγία Σοφία τζαμί, αλλά αντιμετώπισε έντονη πίεση από τις ΗΠΑ και άλλους Δυτικούς συμμάχους να εγκαταλείψουν το σχέδιο.

“Συνήχθη το συμπέρασμα ότι η πράξη διευθέτησης το διέθεσε ως τζαμί και η χρήση του εκτός αυτού του χαρακτήρα δεν είναι δυνατή νομικά”, ανέφερε στην απόφασή του το Συμβούλιο Επικρατείας, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της Τουρκίας.

“Η απόφαση του υπουργικού συμβουλίου το 1934 που τερμάτισε τη χρήση του ως τζαμιού και το όρισε ως μουσείο δεν συμμορφωνόταν με τους νόμους”, πρόσθεσε.

Ορθόδοξοι Χριστιανοί ηγέτες μίλησαν για τη βαθιά λύπη τους την Παρασκευή για την απόφαση. Εκπρόσωπος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δήλωσε ότι η απόφαση κατέστησε σαφές ότι ” εκκλήσεις για προσοχή δεν έχουν εισακούστηκαν “.

Ο Leonid Slutsky, πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων στο Ρωσικό κοινοβούλιο, δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Novosti ότι ήταν «λυπημένος που το Τουρκικό δικαστήριο ακύρωσε τη σοφή απόφαση του Κεμάλ Ατατούρκ».

Στα μάτια όλου του κόσμου η Άγκυρα θα μοιάζει με κάποιον που έχει αναστατώσει τη διαθρησκευτική ισορροπία και χάνει την δύναμή του ως ένας σημαντικός περιφερειακός παίκτης, “ο Konstantin Kosachyov, ο ισχυρός πρόεδρος της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων στην άνω βουλή του Ρωσικού κοινοβουλίου, ανέφερε στο blog του την Παρασκευή.

Η Ρωσία, η οποία αναπτύσσει ολοένα και στενότερους δεσμούς με την Τουρκία τα τελευταία χρόνια, σιωπούσε σχετικά με τα σχέδια να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί μέχρι νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, όταν ο Πατριάρχης Κύριλλος, κεφαλή της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, δήλωσε ότι «ανησυχεί βαθιά» από την κίνηση.

Η Λίνα Μενδόνη, η Ελληνίδα υπουργός πολιτισμού, είπε σε μια δήλωση ότι “ο εθνικισμός ο επιδεικνυόμενος από τον Ερντογάν … παίρνει την χώρα του πίσω έξι αιώνες”.

Η Αγία Σοφία θεωρείται ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της Βυζαντινής εποχής, αλλά μέσα από την ταραχώδη ιστορία της Τουρκίας η ιδιοκτησία της έχει αλλάξει μεταξύ Χριστιανισμού και Ισλάμ.

Ο καθεδρικός ναός για λίγο έγινε εκκλησία των Σταυροφόρων μετά από την κατασκευή του από Ορθόδοξους Χριστιανούς, αλλά το 1453 μετατράπηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία σε τζαμί.

Οι Οθωμανοί πρόσθεσαν μιναρέδες παράλληλα με τη θολωτή δομή, ενώ εσωτερικά πρόσθεσαν καλλιγραφικά πάνελ φέροντα τα Αραβικά ονόματα των πρώτων Μουσουλμάνων χαλιφών δίπλα στην αρχαία Χριστιανική εικονογραφία του μνημείου.

Πεντακόσια χρόνια αργότερα, ο Ατατούρκ έκανε την εξαιρετικά συμβολική χειρονομία να εκκοσμικεύσει ένα κτήριο διεκδικούμενο τόσο από τον Χριστιανισμό όσο και από το Ισλάμ, καθώς η χώρα επιδίωκε να αναδιαμορφωθεί ως μια φιλοδυτική, κοσμική δύναμη.